شبکه اقتصادی آفتاب - سراشیبی سقوط یا نفس‌گیری صعود؟
چهارشنبه ۱ خرداد ۱۳۹۸ 5/22/2019 10:09:37 PM
Wednesday, May 22, 2019

کاهش قیمت ارز در بازار تهران

سراشیبی سقوط یا نفس‌گیری صعود؟

پس از ثبت رکورد های متوالی ارز در هفته های اخیر دلار هفته را با نزول آغاز کرد

زمان انتشار: شنبه ۷ مهر ۱۳۹۷ - ۰۷:۳۹:۴۸


مصاحبه اختصاصی آفتاب مارکتس با آقای مصطفوی پازوکی پیرامون وضعیت فعلی بازار ارز

پس از هفته‌های متوالی رشد قیمت دلار، شاید برای اولین بار است که بازار آزاد و غیر رسمی تهران کار خود را بعد از تعطیلات انتهای هفته، با پایین آوردن قیمت دلار شروع می‌کند و خبر خوب اینکه، شتاب افت قیمت ارز در پایتخت، از شهرهای مرزی پیشی گرفته است و باور عمومی را به سمت آغاز یک افت معنادار متمایل کرده است. اما سوالی که اینجا مطرح است چنین است که افت فعلی قیمت، سرآغاز آن نزولی است که انتظار بازار است یا اینکه بعد از یک نفس گیری دوباره، باید منتظر رشد بیشتر قیمت باشیم؟ پاسخ صریح به این سوال به بررسی عواملی بستگی دارد که حضور آن‌ها یا فعلاً شفاف نیست و یا اینکه مطابق سیاست‌های اعلامی از سوی بانک مرکزی، اعمال نشده است. لذا برای روشن شدن ابعاد موضوع اجازه بدهید کمی عقب‌تر رفته و موضوع را از نقطه‌ای دیگر واکاوی نماییم.
تقاضای موجود در بازار ارز عمدتاً از دو محل است: تقاضای مصرف خرد و خانگی که در این وضعیت خریدار بیشتر دلار را سپر کاهش ارزش سرمایه خود قرار داده و به دنبال آن است تا با رشد قیمت دلار، قدرت خرید خود را حفظ نماید و تقاضای حواله‌ای یا وارداتی که عمده فعالیت صرافان مجاز و مبادلات ارزی با وارد کنندگان و صادرکنندگان را تشکیل می‌دهد.
حجم تقاضای گروه دوم همان طور که بیان شد و بر همگان نیز مبرهن است، بسیار بزرگتر از تقاضای سفته بازانه یا خریدار خرد و خانگی است که به سه روش قابل پاسخگویی است: ۱. ایجاد فضای مبادلات آزاد به این معنا که اجازه بدهیم تا عرضه و تقاضا نرخ ارز را در بازار تعیین نموده و تجارت آزاد صورت گیرد. ۲. تخصیص ارز تعاونی! به مصرف کنندگان واقعی توسط دولت. ۳. ایجاد بازار ثانویه و فراهم سازی شرایط تعیین نرخ دلار حواله در یک فضای رسمی.
ایجاد بازار آزاد و فراهم سازی شرایط تعیین نرخ ارز در فضای آزاد تقریباً یکی از محالات است. به دلیل آنکه خریداران خرد که عمدتاً ارز را برای مصرف نمی‌خواهند و حضورشان در بازار فقط سرعت گردش را پایین می‌آورد، با هر شوک سیاسی و خبری که صحیح یا نا صحیح باشد، در بازار حضور یافته و با بالا بردن‌های هیجانی قیمت، صرفاً کانال‌های مصرف واقعی را کور کرده و تبعات سیاسی امنیتی زیادی را تحمیل می‌نمایند. از سوی دیگر، مصرف واقعی ارز در حوزه حضور خریداران خرد نیست و اساساً دولت مسئولیت تأمین ارز برای انبار کردن در بالشت‌ها را ندارد و آوردن مصرف حواله‌ای در ردیف خریداران خرد، مشکل را به صورت بزرگتری باز تعریف می‌کند.
در روش دوم یعنی تخصیص ارز به قیمت تعاونی به مصرف کنندگان، دو مشکل اساسی وجود دارد. اول آنکه قیمت ارز اساساً نباید دستوری باشد و باید بر اساس واقعیت‌های اقتصادی تعدیل شده باشد، دوم اینکه عموماً در چنین شرایطی، مصارف جدید ارزی تعریف می‌شود که بیشتر از آنکه دغدغه رفع نیاز جامعه را داشته باشد، به دنبال استفاده از فاصله قیمت تا بازار آزاد است و ساز و کاری برای تشخیص چنین مواردی نیز وجود ندارد.
اما در روش سوم یعنی ایجاد بازار ثانویه هم ایرادات بزرگی وارد است. نخست آنکه در نوسانات سیاسی اقتصادی، باید بتوان در بازار ثانویه به مصرف طرف تقاضا پاسخ داد و نباید با هدایت آن به سمت بازار آزاد، موج جدیدی از هیجان را در بازار آزاد ایجاد نمود. دوم اینکه نرخ رشد در این بازار مقید به چه فاکتورهایی است؟

همان طور که در سه بند به طور خلاصه بیان شد، راه حل‌های موجود یا نا کار آمد هستند و یا در صورت کار آمدی (مثل ایجاد بازار ثانویه) ایراداتی بر آن‌ها وارد است که دولت برای رفع این ایرادات، اقدامی صورت نداده است. به عنوان مثال، شبکه انتقال ارز در بازار ثانویه کنونی برای صرافان چالش بزرگی است که عدم بهبود آن کماکان می‌تواند تقاضای اصلی را به بازار آزاد هدایت نماید و علاوه بر آنکه این بازار را بزرگتر از بازار ثانویه نماید، زمینه‌ساز رشد بیشتر قیمت در بازار آزاد نیز شود. در سوی دیگر ایجاد فضای مثبت و آرام سیاسی-اقتصادی می‌تواند خریداران خرد در بازار آزاد را عقب رانده و حتی اگر تقاضایی ایجاد می‌شود، منجر به کاهش سرعت گردش ارز نشود. اما در هفته‌های اخیر نه تنها این رویه به صورت معکوس به بازار هدایت شده است، بلکه بانک مرکزی نیز در مورد رویه حضور خود در بازار ارز، نقش نظارت را به اقدام ارتقا نداده و فعلاً ناظر به نوسانات است. شاید تنها نکته مثبت هفته‌های اخیر، اعلام سیاست جدید بانک مرکزی در انتهای هفته اخیر بود که در مورد نحوه مدیریت بازار ارز، بار دیگر شبکه صرافان را به حل مشکل کانال‌های انتقال ارز حواله‌ای امیدوار نموده است. رفع این مشکل می‌تواند شبکه صرافان را با اتحاد نانوشته‌ای موظف به کنترل بازار غیر رسمی نماید. اما تا زمانی که فضای مثبت ایجاد نکنیم و اقدامات عملی برای بهبود اوضاع صورت نداده باشیم، و صرفاً اقدامات به مصاحبه و گزارش خلاصه شود، افت قیمت را باید موقتی دانست.

دیدگاه ها و نظرات :